Các yếu tố âm thầm gây hại phổi ngoài thuốc lá

Hút thuốc lá không phải là thủ phạm duy nhất gây tổn thương phổi. Ô nhiễm, khói bụi và những thói quen sinh hoạt tưởng chừng vô hại cũng có thể âm thầm ảnh hưởng xấu đến cơ quan này. Nhận diện sớm các yếu tố nguy cơ góp phần bảo vệ sức khỏe hô hấp lâu dài.

Bụi bẩn trong nhà

Nấu ăn bằng củi, than hoặc dầu hỏa và các hạt bụi mịn có thể gây hại cho phổi. Những chất gây ô nhiễm trong nhà khác bao gồm khói thuốc lá, bụi, lông thú cưng, độ ẩm hoặc nấm mốc từ tường. Nấm mốc ở tường giải phóng bào tử vào không khí. Khi hít phải, chúng có thể gây ho, hắt hơi, kích ứng đường hô hấp, khiến hen suyễn nặng hơn, nguy cơ nhiễm nấm phổi, đặc biệt ở người có hệ miễn dịch suy yếu.

Chất gây hại trong môi trường làm việc

Người lao động trong ngành xây dựng, khai thác mỏ, sản xuất công nghiệp hoặc thường xuyên tiếp xúc hóa chất có nguy cơ hít phải bụi và khí độc. Phơi nhiễm kéo dài có thể làm tăng nguy cơ tổn thương phổi nếu không được trang bị phương tiện bảo hộ đạt chuẩn và hệ thống thông gió phù hợp.

Ô nhiễm không khí

Xe cộ, nhà máy và các công trình xây dựng thải ra bụi mịn và khí độc, làm ô nhiễm không khí, thường xảy ra ở các thành phố lớn. Những hạt siêu nhỏ này có thể xâm nhập sâu vào phổi, gây kích ứng và viêm đường hô hấp, đồng thời làm tăng nguy cơ hoặc khiến các bệnh như hen suyễn trở nặng hơn. Hen suyễn không được kiểm soát tốt trong thời gian dài có thể dẫn đến viêm mạn tính, hẹp đường thở và suy giảm chức năng phổi. Trường hợp nặng có thể gây suy hô hấp mạn tính và biến chứng suy tim phải.

Bệnh nhiễm trùng đường hô hấp theo mùa

Phấn hoa theo mùa và các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp có thể ảnh hưởng đến sức khỏe phổi. Phấn hoa dễ gây dị ứng, làm viêm đường thở hoặc khiến hen suyễn nặng hơn. Trong khi đó, các bệnh như cúm có thể gây tổn thương nhu mô phổi. Ngoài ra, chế độ ăn uống kém, thiếu vận động, uống rượu trong thời gian dài cũng khiến phổi bị tổn thương.

Nên giữ không gian sống, làm việc được thông gió để giảm tích tụ chất ô nhiễm có hại. Sử dụng máy lọc không khí góp phần cải thiện chất lượng không khí trong nhà. Khi ở ngoài trời trong môi trường ô nhiễm cao, đeo khẩu trang có thể bảo vệ hệ hô hấp. Hạn chế sử dụng sản phẩm tẩy rửa chứa nhiều hóa chất bay hơi, ưu tiên sản phẩm ít phát thải để giảm nguy cơ kích ứng đường hô hấp.

Những người làm trong môi trường tiếp xúc với khói bụi nhiều nên kiểm tra sức khỏe định kỳ. Trong trường hợp bệnh phổi tiến triển nặng và không đáp ứng điều trị nội khoa, một số can thiệp chuyên sâu như phẫu thuật hoặc ghép phổi có thể được cân nhắc theo chỉ định của bác sĩ.

Lê Nguyễn (Theo WebMD, Times of India)