Huyết áp thấp

Thông tin được các bác sĩ Phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược 1 (TP HCM) khuyến cáo cộng đồng.

Tổng quan

- Hạ huyết áp hay huyết áp thấp (hypotension) là tình trạng áp lực của dòng máu tác động lên thành động mạch thấp hơn bình thường.

- Huyết áp thấp là khi đo huyết áp, chỉ số huyết áp tâm thu ≤ 90 mmHg và (hoặc) chỉ số huyết áp tâm trương ≤ 60 mmHg. Ví dụ: 90/60 mmHg hay 100/60 mmHg đều được xem là huyết áp thấp.

- Một số người luôn có huyết áp thấp hơn bình thường nhưng không gây ra triệu chứng nào, do đó không cần điều trị. Ở những người khác, huyết áp có thể giảm do tình trạng bệnh lý hoặc một số loại thuốc. Huyết áp thấp nguy hiểm nếu nó gây ra triệu chứng như chóng mặt, ngất xỉu, và trong trường hợp nghiêm trọng là sốc.

- Ở người bị hạ huyết áp, nếu tim, não, gan, phổi hay thận... không nhận đủ lưu lượng máu chứa oxy cần thiết có thể gây tổn thương các cơ quan này. Cũng như tăng huyết áp, trong trường hợp này nó cũng làm tăng nguy cơ đau tim và đột quỵ.

Các loại hạ huyết áp

Có một số loại hạ huyết áp thường gặp phân loại theo thời điểm xảy ra và nguyên nhân gây ra nó là:

- Hạ huyết áp tư thế đứng:

- Hạ huyết áp sau ăn:

- Hạ huyết áp qua trung gian thần kinh:

- Một số loại hạ huyết áp khác có thể xảy ra trong quá trình sốc, hoặc là tác dụng phụ của một số loại thuốc, hoặc do các bệnh lý ảnh hưởng đến tim, dây thần kinh, gan hoặc nội tiết.

- Một người đang dùng thuốc để điều trị tăng huyết áp có thể bị hạ huyết áp nếu sử dụng thuốc sai cách.

Nguyên nhân

- Có nhiều nguyên nhân gây hạ huyết áp. Một số người luôn có huyết áp thấp hơn bình thường, kể cả khi nghỉ ngơi nhưng nó không gây ra triệu chứng. Trong những trường hợp này, nguyên nhân của huyết áp thấp thường không rõ ràng.

- Các trường hợp thường gây hạ huyết áp đột ngột là:

- Một số tình trạng có thể gây hạ huyết áp là:

- Người lớn tuổi cũng có nguy cơ mắc các triệu chứng huyết áp thấp cao hơn, chẳng hạn như ngã, ngất xỉu hoặc chóng mặt khi đứng dậy hoặc sau bữa ăn.

- Người lớn tuổi có nhiều khả năng bị huyết áp thấp do tác dụng phụ của thuốc dùng để kiểm soát huyết áp cao.

Hạ huyết áp có nguy hiểm không?

- Hầu hết trường hợp hạ huyết áp không có triệu chứng thì không nguy hiểm, được xem là tương đối lành tính.

- Hạ huyết áp gây ra triệu chứng có thể nguy hiểm vì các biến chứng:

Triệu chứng

Hạ huyết áp có thể gây ra các triệu chứng như:

- Cảm giác choáng váng, lâng lâng, chóng mặt, xây xẩm mặt mày.

- Lú lẫn.

- Hoa mắt.

- Đau đầu.

- Ngất xỉu hoặc suýt ngất.

- Cảm thấy mệt mỏi, yếu sức, chân tay bủn rủn.

- Da xanh xao, nhợt nhạt.

- Tay chân lạnh, nhức mỏi tê bì.

- Tim đập nhanh, đánh trống ngực.

- Buồn nôn, nôn mửa.

Cần làm gì nếu bị tụt huyết áp?

- Khi bị tụt huyết áp, bạn nên ngồi xuống để làm giảm triệu chứng, đồng thời uống nước (nước trà, nước lọc...) để tạm thời nâng chỉ số huyết áp lên.

- Nếu huyết áp quá thấp có thể dẫn đến sốc với các triệu chứng: da lạnh, da tím tái, đổ mồ hôi, thở nhanh, mạch yếu và nhanh. Tình trạng này cần gọi cấp cứu.

Chẩn đoán

- Chẩn đoán hạ huyết áp rất đơn giản, chỉ cần tiến hành đo huyết áp bằng máy đo huyết áp.

- Nhưng để biết nguyên nhân gây hạ huyết áp thì cần làm các xét nghiệm khác nhau. Đó là lý do nếu bị hạ huyết áp và có triệu chứng, bạn nên đi khám bác sĩ.

- Các xét nghiệm có thể được chỉ định để chẩn đoán nguyên nhân gây hạ huyết áp là:

Điều trị

Hạ huyết áp không có triệu chứng thường không cần điều trị. Song, nếu có triệu chứng, cần điều trị nguyên nhân cơ bản gây ra tình trạng này.

- Nếu hạ huyết áp do mất máu thì cần hồi sức bằng dịch truyền và điều trị nguyên nhân gây chảy máu làm ngừng chảy máu.

- Nếu nghi ngờ một loại thuốc nào đó là nguồn gốc gây hạ huyết áp, bác sĩ sẽ yêu cầu ngừng thuốc hoặc thay thế bằng một loại thuốc khác. Lưu ý là bạn không nên tự ý ngưng sử dụng bất kỳ một loại thuốc nào mà bác sĩ đã chỉ định, ví dụ các thuốc để điều trị bệnh tim mạch, đái tháo đường hay trầm cảm.

- Bên cạnh đó, bác sĩ sẽ tư vấn một số cách thay đổi lối sống như cách đứng dậy, lưu ý khi ăn, khi vận động... để hạn chế hạ huyết áp.

- Việc sử dụng thuốc hoặc một số phương pháp điều trị khác để điều trị hạ huyết áp sẽ phụ thuộc vào nguyên nhân gây ra nó.

Lưu ý cho người bị hạ huyết áp

Một số điều người bị huyết áp thấp cần lưu ý để phòng ngừa bệnh:

- Uống nhiều nước.

- Thêm muối trong bữa ăn hàng ngày, lượng muối thêm vào cần hỏi ý kiến bác sĩ.

- Bổ sung thực phẩm chứa đạm, vitamin nhóm B.

- Hạn chế uống rượu bia.

- Hạn chế thực phẩm giàu carbohydrate.

- Tập thể dục thường xuyên.

- Thường xuyên kiểm tra huyết áp bằng máy đo huyết áp tại nhà.

Mỹ Ý