Giải mã tâm lý bài xích Arsenal

Arsenal đang làm nên điều không tưởng, khi truyền cảm hứng cho các fan trung lập khắp nước Anh để họ quay sang cổ vũ Man City. Phản ứng kỳ lạ này không chỉ giới hạn ở kết quả trận chung kết Cup Liên đoàn Anh sắp tới, mà gay gắt hơn trong cuộc đua vô địch Ngoại hạng Anh. Pep Guardiola, người dựng nên đế chế Man City thời hiện đại, hẳn phải tin ông mình đang sống trong một thế giới mới đầy lạ lẫm.

Man City không ngừng thâu tóm danh hiệu kể từ khi các ông chủ Abu Dhabi tiếp quản và vẫn đang chờ đợi phán quyết từ cuộc điều tra 115 cáo buộc vi phạm quy tắc tài chính. Trong khi đó, Arsenal đang khao khát chấm dứt cơn khát danh hiệu kéo dài. Giữa hai thái cực ấy, lựa chọn ưu tiên của đa số không còn là "bất cứ ai trừ Man City" nữa. Thay vào đó, cảm giác chủ đạo lúc này là "bất cứ ai trừ Arsenal".

Ở hầu hết các kỷ nguyên khác của bóng đá Anh, cách Arteta tái thiết một Arsenal rệu rã và đưa họ đến ngưỡng cửa của những danh hiệu lớn lẽ ra phải nhận được sự ngưỡng vọng. Nhưng thực tế lại là một dòng thác ngầm của những lời chỉ trích cay nghiệt.

Giả sử tập thể Arsenal hiện tại tiến gần đến chức vô địch năm 2018, ngay sau vinh quang của Leicester City và Chelsea, sẽ chẳng ai mảy may bàn tán về hành trình lên ngôi của họ. Nếu có so sánh, đó có lẽ sẽ chỉ hướng về kỷ nguyên Arsenal hoa mỹ thời Arsene Wenger, với nhận định rằng bản thiết kế của Arteta ngả về phong cách thực dụng, lầm lì và phụ thuộc vào các tình huống cố định như thời George Graham. Song, mức độ phẫn nộ, nếu có, sẽ không thể sánh được với những gì chúng ta đã thấy và đọc trong năm 2026 này.

Nguyên nhân, trớ trêu thay, lại chính là vì thành công của Guardiola. Từ 2019, giới mộ điệu Ngoại hạng Anh đã quen với việc giải đấu được định đoạt bởi một thương hiệu bóng đá thuần khiết hơn. Trong khi, Arsenal bị coi là đang thúc đẩy một sự "thoái trào" về những lối chơi kiểu cũ, đặc biệt là điểm nhấn trong các tình huống cố định.

Đây không phải kỳ vọng ban đầu khi Arteta tiếp quản chiếc ghế nóng tại Emirates. Hầu hết đều dự đoán ông sẽ thiết kế lại Arsenal theo hình ảnh người dìu dắt Guardiola. Trong vài năm đầu, đúng là ông đã làm vậy. Nhưng những hạn chế dần phơi bày cách đây hai năm, buộc ông phải thay đổi. Tập thể Arsenal ngày đó rất hay, nhưng Man City đơn giản là cừ khôi hơn.

Những định kiến lâu năm về Arsenal không dễ dàng bị rũ bỏ. Họ bị cho là quá chú trọng hình ảnh hơn tính thực dụng, quá mềm yếu trước các đội thiên về thể chất, thiếu chất lượng cần thiết khi đối đầu với giới tinh hoa châu Âu, quan trọng nhất là thiếu tinh quái để thành công khi bước vào những thời khắc quyết định. Ngoại trừ rào cản cuối cùng là giành một danh hiệu lớn, những quan niệm đó giờ đây gần như bị đảo ngược hoàn toàn.

Việc Arsenal của Arteta có thể ganh đua trên cả 4 mặt trận là minh chứng cho tầm nhìn và sự dũng cảm của ông khi dám tái định nghĩa lại đội bóng. Công cuộc chuyển mình này làm tôi thường xuyên so sánh Arsenal hiện tại với tập thể Chelsea của Jose Mourinho, cũng từng không được lòng các fan trung lập. Arteta không ngại chọn thực dụng thay vì hoa mỹ, bồi đắp hành trình vô địch trên một cấu trúc phòng ngự vững chãi thay vì ưu tiên các bài phối hợp tấn công thêu hoa dệt gấm.

Arteta cũng có nét tương đồng với Diego Simeone, người dẫn dắt Atletico Madrid đến với chức vô địch La Liga 2021. Tập thể Simeone ngày ấy là bậc thầy của "nghệ thuật hắc ám" và nổi tiếng là gai góc. Dù nhiều CĐV cực kỳ ghét cách tiếp cận của Simeone, tôi cho rằng ông vẫn là một trong những HLV xuất chúng và quan trọng nhất thế hệ này, người đã làm cho bức tranh chiến thuật của Champions League thú vị hơn nhiều.

Bản năng của Arteta sẽ luôn gần với Guardiola hơn là Mourinho hay Simeone, và ông sẽ tiếp tục giúp Arsenal tiến hóa. Nhưng không thể phủ nhận ông đã bị buộc phải tư duy lại chiến lược ngắn hạn của mình. Dù mọi trận đấu luôn có những quãng thời gian Arsenal chơi đẹp mắt, Arteta vẫn không thể đứng yên.

Giống Simeone, Arteta tồn tại ở một giải đấu bị thống trị bởi hai tập thể vượt trội: Man City - đội giỏi nhất thế giới khi có bóng, và Liverpool thời Jurgen Klopp - đội giỏi nhất thế giới trong việc giành lại bóng. Câu hỏi đặt ra là Arsenal thực sự có thể đứng ở đâu để thách thức những thế lực này và cuối cùng là giành chiến thắng?

Tôi từng đề xuất Arsenal cần thêm những siêu sao tấn công hoặc những Martin Odegaard và Bukayo Saka phải tự nâng tầm bản thân. Tuy nhiên, Arteta tính toán rằng nếu cố gắng đánh bại Man City bằng cách sao chép lối chơi của họ, ông sẽ cầm chắc thất bại. Ông tìm ra một con đường "đen tối" hơn, gan lì hơn để đối đầu với người thầy cũ.

Arteta đến giờ vẫn chưa thành công trong việc chinh phục các danh hiệu lớn nhất, nhưng ông ấy đang tiến rất gần. Việc ngăn chặn Guardiola giành một danh hiệu lớn trong lần đối đầu trực tiếp đầu tiên tại Wembley hôm nay sẽ là một bước nhảy vọt mang tính biểu tượng.

Công kích Arsenal vì cách họ chơi bóng là điều vô nghĩa. Tôi xin trích dẫn lời Thierry Henry: "Bạn không nhất thiết phải thích nó, nhưng bạn phải tôn trọng nó". Để thắng một trận bóng, không có cách nào là "đúng" hoặc "sai" cả, chỉ có những khẩu vị khác nhau cần được thỏa mãn. Tôi nhớ rất rõ khi đối đầu Arsenal của Wenger, đặc biệt là tại Highbury, mỗi khi chúng tôi dám đá quả bóng lên phía trước, một tiếng hét đầy khinh miệt lại vang lên từ khán đài Clock End. CĐV Arsenal từng say sưa với hình ảnh họ là đội tấn công tinh tế nhất Ngoại hạng Anh trong suốt thời gian đó.

Dưới thời các HLV như Gerard Houllier và Rafael Benitez, cách duy nhất để Liverpool có được thành công trước những tập thể như vậy là chiến thuật phòng ngự thực dụng đang bị chỉ trích dữ dội mùa này. Tôi từng giành cú ăn ba và một chức vô địch Champions League phần lớn nhờ lối đá phòng ngự phản công, vì vậy sẽ không ai thuyết phục được tôi rằng chỉ có một con đường duy nhất để chạm tay vào những danh hiệu cao quý.

Nếu Arteta thực sự đạt được một chuỗi danh hiệu, tâm lý bài xích Arsenal hiện tại có lẽ sẽ nhường chỗ cho cảm giác ngưỡng mộ miễn cưỡng, khi cái mác "không danh hiệu lớn" vốn được mang ra để chỉ trích họ bị vô hiệu hóa.

Cười nhạo những lần "suýt thắng" của Arsenal đã trở thành một hình thức giải trí quốc dân. Sự chế giễu này càng được thổi bùng bởi chính các CĐV của Arsenal trong kỷ nguyên số. Không có lượng fan của đội bóng lớn nào lại tích cực "lên đồng" sau chiến thắng và "sụp đổ" sau thất bại đến thế. Ngay cả bây giờ, khi đang tiến gần đến vinh quang hằng khao khát, cơn cuồng loạn ấy vẫn luôn hiện hữu bất kể kết quả ra sao.

Nhiều đối thủ lấy làm khó chấp nhận trước viễn cảnh Arsenal sẽ được tiếp thêm sức mạnh bởi các danh hiệu, dù là Ngoại hạng Anh, Champions League hay cả hai. Diễn ngôn "họ sẽ trở nên không thể chịu nổi nếu vô địch giải đấu" là lời phàn nàn trẻ con, hơn là một cuộc thảo luận bóng đá thông tuệ. Nhưng tôi nghi ngờ rằng đó chính là nỗi sợ tiềm ẩn thực sự đang thúc đẩy làn sóng bài xích Arsenal. Chính cuộc chiến tâm lý này đang khiến Arsenal phải chiến đấu với cả một "binh đoàn trung lập" trước cuộc đấu với Man City tại Wembley.

Hoàng Thông dịch