Hàng không toàn cầu hỗn loạn vì Trung Đông đóng cửa không phận

Ngày 28/2, ngành hàng không toàn cầu rơi vào trạng thái tê liệt khi Sân bay Quốc tế Dubai (DXB), cùng sân bay quốc tế Hamad, Doha, thông báo đóng cửa vô thời hạn. Đây được coi là cuộc khủng hoảng chưa từng có tiền lệ, vượt xa mọi kịch bản ứng phó khẩn cấp trước đó của các hãng hàng không.

Cuộc khủng hoảng diễn ra khi xung đột quân sự giữa Israel và Iran leo thang đỉnh điểm với loạt tên lửa đạn đạo và UAV nhắm vào các hạ tầng chiến lược, buộc các quốc gia láng giềng như UAE, Qatar, Jordan và Iraq đồng loạt đóng cửa bầu trời để tránh thảm họa hàng không dân dụng.

Với lưu lượng trung bình 250.000 lượt khách mỗi ngày tại Dubai và hàng trăm ngàn lượt tại Doha, việc đình chỉ bay đột ngột đã khiến hơn 500.000 hành khách trên khắp các châu lục bị kẹt lại. Khác với những gián đoạn do thời tiết hay kỹ thuật, cuộc khủng hoảng này mang tính chất an ninh toàn cầu khi các vụ nổ và tên lửa được báo cáo trực tiếp tại các quốc gia vốn được coi là an toàn như UAE và Qatar.

Theo dữ liệu vận hành từ Cơ quan Quản lý Sân bay Dubai và hệ thống theo dõi bay thời gian thực FlightRadar24, trong 24 giờ đầu tiên kể từ khi lệnh cấm được ban bố, đã có hơn 280 chuyến bay bị hủy bỏ hoàn toàn và ít nhất 250 chuyến bay khác rơi vào tình trạng hoãn chuyến kéo dài. Điều này dẫn đến một hệ quả mà các chuyên gia gọi là cuộc "di cư ngược" trên không chưa từng có trong lịch sử. Thay vì đổ về Trung Đông như lộ trình, hàng trăm phi cơ đang bay lơ lửng trên các đại dương đã đồng loạt phải thực hiện những cú quay đầu 180 độ.

Nhiều máy bay từ châu Âu như Dublin, Warsaw, Istanbul đã bay được nửa đường nhưng phải quay ngược trở lại vì không thể hạ cánh.

Các chuyến bay từ Mỹ đi Ấn Độ hay Đông Nam Á vốn phải đi qua vùng Vịnh giờ đây phải đáp xuống Cairo, Ai Cập hay Athens, Hy Lạp. Nhiều khách từ Sri Lanka hay Bangladesh cũng phải hạ cánh tạm thời tại Oman thay vì đến Dubai như dự định.

Tại London hay chính Dubai, có những hành khách đã lên máy bay, thắt dây an toàn và chuẩn bị cất cánh thì nhận được thông báo bầu trời đã đóng cửa. Họ buộc phải xuống máy bay và quay lại nhà ga vốn đã quá tải.

Do Dubai và Doha là "yết hầu" nối liền các đường bay dài, việc hàng nghìn máy bay bị giam chân tại Vùng Vịnh đã khiến các đầu cầu tại London, Paris, Singapore, Sydney và New York thiếu hụt phi cơ để thực hiện các chặng bay kế tiếp. Hàng nghìn hành khách Anh và Châu Âu đang trên đường trở về từ Châu Á, Châu Phi và Úc hiện đang bị kẹt lại tại các sân bay trung gian trong tình trạng mệt mỏi và lo âu.

Mike Boreham trên chuyến bay BA108 của British Airways dự kiến khởi hành từ Dubai đi London Heathrow, đã mô tả lại khoảnh khắc "đứng hình" ngay trên khoang máy bay.

"Chúng tôi đều đã lên máy bay xong xuôi, chuyến bay kín chỗ, khoảng 10 phút sau thông báo 'đã hoàn tất thủ tục lên tàu', cơ trưởng bất ngờ lên tiếng thông báo không phận đã chính thức đóng cửa", Mike nói với The Independent.

Một số du khách Việt kịp về nước an toàn ngay thời điểm chiến sự căng thẳng. Anh Lê Nam, du khách TP HCM, cho biết vừa có chuyến du lịch 5 ngày tại Dubai và trở về TP HCM đúng ngày chiến sự nổ ra. Anh có mặt trên chuyến bay EK392 của Emirates, rời Dubai lúc 9h35 (giờ Dubai) ngày 29/2, hạ cánh TP HCM an toàn.

"Vừa lên máy bay được khoảng một tiếng, tôi nghe tin chiến sự nổ ra, khá lo lắng không biết máy bay có quay đầu không, mọi chuyện xảy ra quá nhanh", anh Nam nói và cho hay về nhà được một tiếng thì hay tin sân bay Dubai đóng cửa.

Sự cố tại Trung Đông nhanh chóng lan rộng sang các trung tâm hàng không châu Á. Lúc 21:32 (giờ Singapore), Sân bay Quốc tế Changi thông báo hủy hàng loạt chuyến bay đi và đến từ Abu Dhabi, Doha và Dubai. Nhà chức trách sân bay Changi khuyến cáo hành khách không di chuyển đến nhà ga, thay vào đó cần theo dõi trạng thái qua ứng dụng Changi App hoặc website của hãng bay.

Emirates, hãng hàng không lớn nhất khu vực, đã phát đi thông báo xác nhận việc tạm dừng hoạt động và gửi lời xin lỗi đến hành khách về sự cố. Hãng khẳng định ưu tiên hàng đầu là an toàn của khách hàng cùng phi hành đoàn, cho biết đội ngũ nhân viên đang hỗ trợ du khách đặt lại vé, hoàn tiền hoặc tìm phương án di chuyển thay thế ngay khi tình hình ổn định.

Qatar Airways cũng thông báo đình chỉ toàn bộ mạng lưới bay tại Doha. Hãng cho biết đang phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng để hỗ trợ hành khách và sẽ chỉ hoạt động trở lại khi điều kiện an ninh cho phép.

Để đảm bảo quyền lợi, hành khách cần kiểm tra xác nhận trạng thái chuyến bay qua email hoặc ứng dụng chính thức trước khi di chuyển ra sân bay. Trong trường hợp cần thay đổi lịch trình hoặc yêu cầu bồi thường, du khách nên ưu tiên sử dụng các kênh hỗ trợ trực tuyến thay vì tập trung tại nhà ga đang quá tải. Việc rà soát kỹ các điều khoản bảo hiểm du lịch về gián đoạn chuyến bay cũng là bước quan trọng để đảm bảo các quyền lợi về lưu trú và chi phí phát sinh trong thời gian chờ đợi.

Tình hình an ninh khu vực hiện vẫn diễn biến phức tạp, các cơ quan quản lý chưa đưa ra mốc thời gian cụ thể về việc mở lại không phận.

Bích Phương