Khi nào trẻ ngừng phát triển chiều cao?

Trả lời:

Ngừng tăng chiều cao ở trẻ không xảy ra đột ngột, mà diễn tiến từ từ, với tốc độ tăng trưởng chậm. Thời điểm trẻ ngừng cao không phụ thuộc vào một mốc tuổi cố định, chủ yếu được xác định bởi tuổi xương.

Về mặt sinh học, tăng trưởng chiều cao diễn ra nhờ sự phân chia, cốt hóa liên tục của tế bào sụn tại đầu các xương dài như xương đùi, xương chày. Trên phim X-quang, vùng sụn này biểu hiện dưới dạng đường sụn đầu xương. Khi đường sụn dần mờ đi, cốt hóa hoàn toàn, khả năng tăng chiều cao của chấm dứt.

Bé trai tăng chiều cao mạnh trong giai đoạn dậy thì, đặc biệt là khoảng 13-15 tuổi, sau đó tốc độ tăng trưởng chậm dần. Khi sụn đầu xương bắt đầu cốt hóa và đóng kín, thường khoảng 16-18 tuổi (có thể muộn hơn ở một số trẻ), chiều cao gần như ngừng phát triển.

Thông thường, bé gái tăng chiều cao nhanh nhất trong khoảng 10-12 tuổi, sau đó tốc độ tăng trưởng chậm dần. Sau khi có kinh nguyệt, chiều cao của trẻ thường chỉ tăng thêm khoảng 5-7 cm trong vòng 1-2 năm tiếp theo, trước khi sụn đầu xương dần cốt hóa, đóng lại, thường vào khoảng 14-16 tuổi.

Như trường hợp của con bạn, ở độ tuổi 12 tuổi, trẻ vẫn đang trong giai đoạn tiền dậy thì, lẽ ra tốc độ tăng trưởng chiều cao trung bình vẫn đạt khoảng 5-6 cm mỗi năm. Việc chiều cao tăng chậm kéo dài có thể liên quan đến tuổi xương phát triển sớm, thiếu hụt dinh dưỡng, ít vận động hoặc cảnh báo dấu hiệu bất thường như rối loạn nội tiết, tổn thương thần kinh (như u não), cần được thăm khám kỹ.

Phụ huynh không nên chủ quan, cần theo dõi tăng trưởng của trẻ khoa học. Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám chuyên khoa nhi hoặc nội tiết để đánh giá tuổi xương, tốc độ tăng trưởng, dinh dưỡng, giấc ngủ, vận động và nội tiết. Song song đó, cần đảm bảo cho trẻ chế độ ăn cân đối, đủ đạm, canxi, vitamin D, duy trì vận động thể chất đều đặn, đặc biệt là các môn giúp kéo giãn xương, ngủ đủ giấc, đúng giờ. Phát hiện sớm và can thiệp đúng thời điểm có thể tối ưu tiềm năng chiều cao, nhất là khi sụn đầu xương chưa đóng hoàn toàn.

ThS.BS Đỗ Tiến Sơn
Khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh