'Luật Messi' hết hiệu lực theo quy định mới của bóng đá Argentina

Lionel Messi từng gắn bó với hai CLB quê nhà - Grandoli và Newell’s Old Boys. Suốt giai đoạn từ 5 đến 13 tuổi, khi còn ở Rosario, Argentina, siêu sao 38 tuổi chỉ chơi cho các lứa trẻ của hai CLB này, chưa đủ tuổi ký bất kỳ hợp đồng nhà nghề nào, trước khi sang Tây Ban Nha gia nhập lò đào tạo La Masia của Barca năm 2000.

Điều này có nghĩa nếu biện pháp mới của AFA được thông qua từ trước năm 2004, lúc Messi lần đầu ra mắt với đội U20 Argentina, cầu thủ sinh năm 1987 có lẽ đã không thể làm nên sự nghiệp ở ĐTQG như ngày nay. "Luật Messi đã hết hiệu lực vì những quy định mới của AFA", là miêu tả của truyền thông Argentina về giả thuyết mang tính hồi quy ấy.

Chính sách mới được ban hành nhằm bảo vệ các CLB trong nước khỏi việc "chảy máu chất xám", đồng thời khuyến khích công tác đào tạo trẻ tại các học viện. AFA cho biết động thái này xuất phát từ "nhiều trường hợp gần đây lợi dụng quy định patria potestad", một luật về quyền phụ mẫu của quốc gia này, trong đó có việc trao cho cha mẹ quyền "quản lý tài sản của con cái".

Thực tế suốt hàng chục năm qua ở Argentina, quy định patria potestad cho phép các phụ huynh quyết định nơi con mình ký hợp đồng nhà nghề mà không cần sự đồng ý của CLB chủ quản hiện tại, vốn là nơi các em chỉ phải ký vào những thỏa thuận đào tạo trẻ không có tính ràng buộc pháp lý.

Ở Argentina, cầu thủ có thể ký hợp đồng nhà nghề từ năm 16 tuổi, trong khi chế độ patria potestad có hiệu lực đến năm 18 tuổi. Theo đó, khi các cầu thủ trẻ nước này bước sang tuổi 16 và cho đến lúc 18 tuổi, việc ký hợp đồng nhà nghề với một CLB trong nước là quyền tùy chọn, chứ không phải nghĩa vụ bắt buộc. Nếu cầu thủ rời đi trước khi ký hợp đồng nhà nghề, CLB đã đào tạo ra họ chỉ nhận được khoản phí đào tạo ít ỏi thay vì mức phí chuyển nhượng thực tế.

Biện pháp mới của AFA được dự báo sẽ không thể ngăn cản hoàn toàn tình trạng này tái diễn. Nhưng bằng cách thòng thêm hình phạt loại những cầu thủ đó khỏi danh sách xem xét của các lứa ĐTQG trong tương lai, quy định này được kỳ vọng sẽ hạn chế những câu chuyện như của Messi năm xưa, dù kết quả từ câu chuyện ấy đến nay là sự khai sinh ra một tượng đài xuất sắc bậc nhất lịch sử bóng đá thế giới, với chức vô địch World Cup 2022 khi "La Pulga" mang băng thủ quân.

Dưới góc độ của AFA, trường hợp của Messi trước đây chỉ là một ngoại lệ đặc biệt, không đại diện cho thực tế đa số đang và có thể diễn ra trong tương lai của bóng đá Argentina. Nhưng nếu không ban hành biện pháp thắt chặt, tình trạng "chảy máu" tài năng trẻ của bóng đá nước này ra nước ngoài sẽ càng thêm trầm trọng. "Sau khi thảo luận nhiều khía cạnh của vấn đề nhằm bảo vệ lợi ích của các CLB, các thành viên nhất trí quyết định rằng những cầu thủ thuộc diện này sẽ không được triệu tập vào đội hình của các ĐTQG ở mọi cấp độ", thông báo từ AFA đầu tháng 2/2026 nêu rõ.

Trong đội hình tuyển Argentina được triệu tập từ tháng 9/2025, ngoài Messi, còn 6 cầu thủ khác cũng chung hoàn cảnh, tức sẽ không đủ điều kiện lên tuyển nếu quy định mới được áp dụng trong quá khứ. Nổi bật là các trường hợp của thủ thành Emiliano Martinez, người đã rời lò đào tạo trẻ của Independiente để đến Arsenal vào 2010, hay như Giuliano Simeone cũng gia nhập Atletico Madrid từ lò đào tạo trẻ River Plate năm 2019. Bốn người còn lại là các tiền vệ Emiliano Buendia và Enzo Barrenechea, cùng các tiền đạo Joaquin Panichelli và Valentin Carboni.

Quy định mới của AFA không có tính chất hồi tố, tức không thể áp dụng cho các sự kiện trước thời điểm có hiệu lực. Vì thế, những gì "đã rồi" vẫn sẽ nguyên hiện trạng.

Tại sao AFA lại hành động?

Hãng tin Argentina TyC Sports cho biết giọt nước làm tràn ly thúc đẩy AFA lập rào cản kỹ thuật mới là trường hợp Lucas Scarlato, tiền vệ 16 tuổi vừa rời River Plate -- một trong những CLB lớn nhất nước - để gia nhập Parma của Italy. Scarlato chưa đá trận nào cho đội một, nhưng đã được gọi lên các lứa trẻ của tuyển Argentina đến cấp độ U16, và chưa ký hợp đồng nhà nghề với River.

"Tôi quan tâm đến Scarlato và chúc cậu ấy những điều tốt đẹp nhất, nhưng ở lại River mới là tốt nhất cho cậu ấy", Giám đốc bóng đá trẻ của River Gabriel Rodriguez nói với DSports hồi tháng 12/2025. "Tôi không nghĩ việc cậu ấy rời CLB vào thời điểm đó là đúng đắn. Hơn nữa, những người đại diện đang là một vấn nạn của bóng đá vì họ chỉ tìm kiếm lợi ích riêng. Họ là một tệ nạn tất yếu trong thế giới bóng đá".

Scarlato gia nhập River từ năm 6 tuổi. Cậu được đánh giá cao tại CLB và từng mang băng đội trưởng đội U16. Khi Scarlato tròn 16 tuổi vào tháng 4 năm ngoái, River đã bắt đầu đàm phán với cậu, gia đình và người đại diện Martin Ariel Guastadisegno.

Sau khi Scarlato chuyển đến Parma, River xác nhận với tờ The Athletic rằng họ đã gửi khiếu nại chính thức lên FIFA chống lại Guastadisegno, cáo buộc hành động của ông này vi phạm các quy định của FIFA về hành vi của người đại diện cầu thủ.

Trả lời The Athletic, Guastadisegno phản pháo: "Tôi là mục tiêu của sự vu khống, lăng mạ và bôi nhọ danh dự từ phía River, một mớ hỗn độn mà tôi không đáng phải nhận vì tôi là một người đại diện bóng đá. Tôi không làm việc cho các CLB, tôi làm việc cho cầu thủ. Cầu thủ của tôi và gia đình cậu ấy đã yêu cầu tôi tìm kiếm lựa chọn tốt nhất. Đó chính xác là những gì tôi đã làm".

Tuy nhiên, trong thông báo xác nhận sự ra đi của Scarlato, River vẫn nói rằng CLB "ghi nhận và cảm ơn đối tác Parma vì sự chuyên nghiệp và thái độ tôn trọng trong quá trình đàm phán thỏa thuận".

Trong quá khứ, Gabriel Heinze, người hiện là thành viên ban huấn luyện của Mikel Arteta ở Arsenal, cũng từng kêu gọi các cơ quan bóng đá giải quyết vấn đề patria potestad.

"Trong phần lớn các trường hợp, người đại diện là nguyên nhân khiến những sự việc này xảy ra", Heinze nói năm 2020 trên TyC Sports. "Các CLB là bên chịu thiệt hại nhiều nhất, vì họ đào tạo cầu thủ rồi sau đó cha mẹ lại đưa ra quyết định, khiến CLB không được bảo vệ. FIFA cần phải vào cuộc, từ cấp cao nhất với trách nhiệm và nghĩa vụ của mình, vạch ra một lộ trình rõ ràng. Các CLB, vốn làm rất tốt công tác đào tạo, đang bức xúc vì điều này hệ trọng với họ".

Luật sư tranh tụng chuyên về luật thể thao và thương mại ở Argentina Samuel Cuthbert, cho biết quy định của AFA không mâu thuẫn với các điều luật hiện tại của FIFA. "FIFA không quy định chính sách tuyển chọn cụ thể cho các liên đoàn thành viên, và trong quy chế FIFA cũng không có điều khoản nào cấm việc giới hạn tư cách tuyển chọn dựa trên giải đấu hoặc quốc gia mà cầu thủ đang thi đấu", ông Cuthbert nói.

Luật sư Cuthbert cũng cho biết thêm quy định mới về patria potestad của AFA thực chất không khác biệt nhiều so với chính sách được Liên đoàn Bóng bầu dục Anh áp dụng từ năm 2012, trong đó cầu thủ thi đấu cho CLB nước ngoài sẽ không đủ điều kiện lên tuyển trừ khi có ngoại lệ.

"Rốt cuộc, ý tưởng đằng sau các chính sách như vậy là giữ chân cầu thủ ở lại trong nước vì lợi ích được cho là của nền bóng đá quốc nội, dù chắc chắn sẽ vẫn có một số cầu thủ chấp nhận bị loại khỏi đội tuyển để ra nước ngoài thi đấu vì không cưỡng lại những bản hợp đồng béo bở từ các CLB lớn", ông Cuthbert nói thêm. "Mức độ thành công của một chính sách như thế này sẽ phụ thuộc phần lớn vào thành công hoặc uy tín của ĐTQG đó, cũng như sự thiệt thòi mà cầu thủ phải gánh chịu khi mất cơ hội được tuyển chọn do thi đấu ở nước ngoài trái với quy định".

Hoàng Thông tổng hợp