Lý do làn trái cao tốc chỉ nên dùng để vượt

Tại các tuyến cao tốc ở nhiều nơi trên thế giới, làn trái thường được thiết kế dành cho các phương tiện di chuyển với tốc độ cao và thực hiện thao tác vượt. Việt Nam cũng có quy định và khuyến cáo tương tự, nhưng nhiều tài xế vẫn sử dụng làn này như một làn chạy chính, dẫn đến tình trạng giao thông thiếu ổn định và tiềm ẩn rủi ro tai nạn. Việc sử dụng làn trái đúng mục đích để vượt đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an toàn cho toàn bộ dòng phương tiện đang di chuyển.

Giữ dòng giao thông ổn định và thông suốt

Khi làn trái chỉ được sử dụng để vượt, các phương tiện sẽ tự động phân bổ theo tốc độ: xe chậm đi bên phải, xe nhanh di chuyển bên trái trong thời gian ngắn rồi quay lại làn phù hợp. Cách vận hành này giúp dòng xe duy trì sự ổn định, hạn chế tình trạng dồn ứ cục bộ.

Ngược lại, nếu làn trái bị chiếm dụng bởi các xe chạy chậm, dòng giao thông sẽ bị nén lại, buộc các phương tiện phía sau phải giảm tốc hoặc chuyển làn liên tục. Đây chính là nguyên nhân làm gia tăng xung đột giữa các xe và tạo điều kiện cho tai nạn xảy ra.

Tăng tính "dễ đoán" của dòng giao thông

Một trong những yếu tố quan trọng giúp giao thông trên cao tốc an toàn là tính dễ đoán trong hành vi của các phương tiện. Khi tất cả xe đều tuân thủ nguyên tắc đi bên phải và chỉ sử dụng làn trái để vượt, các tài xế có thể dự đoán được cách di chuyển của nhau, từ đó xử lý tình huống chính xác và an toàn hơn.

Nếu các phương tiện di chuyển tùy tiện giữa các làn, đặc biệt là chiếm làn trái khi không vượt, hành vi của dòng xe sẽ trở nên khó đoán. Tài xế phía sau không biết xe phía trước có tiếp tục giữ làn, giảm tốc hay chuyển làn bất ngờ, dẫn đến các phản ứng gấp như phanh hoặc đánh lái.

Ngoài ra, việc tuân thủ "giữ phải, vượt trái" còn giúp tránh tình trạng các xe chạy dàn hàng ngang với cùng tốc độ, tạo thành "rào chắn di động" trên cao tốc. Khi đó, các phương tiện phía sau không còn khoảng trống để vượt, buộc phải giảm tốc hoặc tìm khoảng trống hẹp để vượt, từ đó tăng nguy cơ va chạm.

Khi tài xế sử dụng làn trái đúng cách, việc vượt xe diễn ra nhanh gọn và có kiểm soát. Các phương tiện phía sau không cần phải liên tục chuyển làn để tìm khoảng trống vượt, từ đó giảm đáng kể các tình huống xe cắt đầu hoặc đánh lái gấp.

Chạy với tốc độ tối đa cho phép thì có cần nhường làn trái?

Nhiều người cho rằng nếu bản thân đã chạy đúng tốc độ tối đa thì không cần nhường làn trái, vì các xe phía sau cũng không được phép chạy nhanh hơn. Tuy nhiên, cách hiểu này chưa phù hợp với nguyên tắc vận hành của cao tốc.

Làn trái được dùng để vượt, và việc tuân thủ nguyên tắc này giúp tạo ra dòng giao thông dễ dự đoán hành vi. Khi xe vượt xong và quay về làn phải, các phương tiện phía sau có thể đoán được hành vi của nhau, từ đó xử lý an toàn hơn. Nếu một xe giữ làn trái quá lâu, dù chạy tối đa tốc độ cho phép, các xe phía sau sẽ khó đoán được ý định di chuyển của phương tiện.

Lý do vì trong thực tế giao thông, không phải mọi phương tiện đều di chuyển đúng cùng một tốc độ. Có những tình huống xe phía sau cần vượt để xử lý tình huống khẩn cấp, hoặc đơn giản là đang di chuyển nhanh hơn. Việc tài xế giữ làn trái dù với tốc độ tối đa cho phép sẽ làm giảm khả năng xử lý tình huống một cách an toàn của các phương tiện phía sau.

Những điều trên là lý do đa số cao tốc trên thế giới quy định làn trái để vượt. Các tài xế nên ưu tiên đi làn phải hoặc làn giữa, chỉ sử dụng làn trái khi cần vượt và nhanh chóng quay về khi có khoảng trống an toàn. Việc sử dụng đúng chức năng làn đường giúp duy trì dòng giao thông ổn định, tăng tính dự đoán và giảm thiểu nguy cơ tai nạn.

Hồ Tân