Lý do Trung Quốc hạ mục tiêu tăng trưởng

Phiên khai mạc kỳ họp Quốc hội ngày 5/3, Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường công bố mục tiêu tăng trưởng kinh tế 4,5-5% năm nay, giảm nhẹ so với mục tiêu năm 2025 và thấp nhất kể từ năm 1991. Mục tiêu lạm phát duy trì quanh 2%. Tỷ lệ thất nghiệp tại thành thị được kỳ vọng giữ ở 5,5% - nhỉnh hơn năm ngoái là 5,2%.

Trên Xinhua, ông Shen Danyang, trưởng nhóm soạn thảo báo cáo công tác chính phủ cho biết mục tiêu này mang tính chủ động và thực tế, phản ánh sự đánh giá toàn diện về điều kiện trong nước và những thay đổi môi trường bên ngoài.

"Môi trường bên ngoài đối với sự phát triển kinh tế Trung Quốc năm nay phức tạp và biến động hơn. Các yếu tố bất ổn và khó lường có thể vượt dự kiến", ông Shen nhận định. Ngoài ra, tốc độ này vẫn nằm trong nhóm tốc độ cao nhất của các nền kinh tế lớn trên toàn cầu, phù hợp với mục tiêu dài hạn của Trung Quốc.

Giới phân tích đồng quan điểm, cho rằng quyết định hạ mục tiêu tăng trưởng là cách tiếp cận thực dụng, giúp duy trì khả năng triển khai thêm các biện pháp kích thích nếu căng thẳng địa chính trị như xung đột ở Trung Đông leo thang.

Năm ngoái, Trung Quốc đạt thặng dư thương mại kỷ lục đến 1.200 tỷ USD. Nhưng cũng bởi phụ thuộc xuất khẩu, gián đoạn tại eo biển Hormuz có thể khiến giá năng lượng, logistics tăng, là lực cản với tăng trưởng.

Theo Ho Woei Chen, chuyên gia kinh tế của UOB (Singapore), trọng tâm mà Bắc Kinh đang nhắm đến là " ổn định nền kinh tế" chứ không phải tăng trưởng cao. Do đó, giới chức nước này đã cảm thấy thoải mái với việc tăng trưởng tổng thể chậm lại. "Đây là những mục tiêu rất thực tế", ông nhận định.

Ông Samuel Siew, Trưởng bộ phận đầu tư Synergy Financial Advisers (Singapore) nói không ngạc nhiên vì Trung Quốc thường thận trọng trong dự báo kinh tế. "Mục tiêu này có thể cũng tính đến thuế quan của Mỹ, dự kiến sẽ tiếp tục là trở ngại đối với tăng trưởng", ông nói thêm.

Lường trước thách thức xuất khẩu, quyết định hạ mục tiêu tăng trưởng đồng thời giúp Bắc Kinh mở rộng dư địa kích thích các động lực khác và cải cách cấu trúc nền kinh tế. Thủ tướng Lý Cường hôm 5/3 nhắc lại tầm quan trọng của việc thúc đẩy tiêu dùng nội địa, dự chi 250 tỷ nhân dân tệ (36 tỷ USD) kích cầu mua sắm.

Theo Hier Lee Lim, chiếc lược gia ngoại hối và kinh tế vĩ mô châu Á - Thái Bình Dương của Convera (Singapore), việc chính quyền tập trung vào thúc đẩy nhu cầu nội địa và tâm lý người tiêu dùng rất quan trọng, đặc biệt khi niềm tin yếu kém của hộ gia đình vẫn đang cản trở sự phục hồi.

Andy Ji, nhà phân tích ngoại hối và lãi suất châu Á tại ITC Markets ở Thượng Hải, chỉ ra Bắc Kinh đang cố gắng thúc đẩy chuyển đổi tăng trưởng từ dựa vào đầu tư, bất động sản sang tiêu dùng. Việc sử dụng trái phiếu siêu dài hạn để tài trợ cho các chương trình "đổi cũ lấy mới" không chỉ đơn thuần kích cầu mua sắm mà còn buộc ngành công nghiệp nâng cấp công nghệ.

Ngoài xây củng cố thị trường nội địa, báo cáo công tác của chính phủ Trung Quốc vạch ra nhiệm vụ thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới với tốc độ nhanh hơn, đẩy nhanh tiến độ tự chủ và sức mạnh của khoa học - công nghệ lớn hơn.

Ông Zhang Ying, phó hiệu trưởng Trường Quản lý Guanghua (Đại học Bắc Kinh) nói tín hiệu gửi đến cộng đồng quốc tế rất rõ ràng, rằng nước này không còn theo đuổi tốc độ tăng trưởng đơn thuần. "Mục tiêu năm nay phản ánh cam kết vững chắc của Trung Quốc đối với phát triển chất lượng cao", ông nói.

Để triển khai, nhà quản lý sẽ thực hiện chính sách tài khóa chủ động hơn và áp dụng chính sách tiền tệ nới lỏng phù hợp. Liu Chenjie, chuyên gia kinh tế trưởng Upright Asset Management dự báo ngân hàng trung ương Trung Quốc sẽ điều chỉnh lãi suất và tỷ lệ dự trữ bắt buộc trong quý II.

"Việc điều chỉnh giảm mục tiêu tăng trưởng kinh tế nhằm tạo không gian cho tăng trưởng chất lượng cao trong các lĩnh vực như công nghệ và sản xuất cao cấp", Liu đánh giá. Theo kế hoạch 5 năm lần thứ 15, chi tiêu cho nghiên cứu và phát triển của Trung Quốc dự kiến tăng hơn 7% mỗi năm.

Giảm mục tiêu nhưng triển vọng tăng trưởng năm nay của Trung Quốc vẫn thách thức, theo một số chuyên gia. Ông Mohamed El-Erian, cố vấn kinh tế trưởng tập đoàn bảo hiểm Allianz cho rằng 4,5-5% "vẫn có thể là một tham vọng lớn trừ khi Bắc Kinh đẩy mạnh cải cách kinh tế trong nước một cách quyết liệt".

Marco Sun, nhà phân tích thị trường tài chính của Ngân hàng MUFG ở Thượng Hải, cho rằng các tín hiệu đến nay cho thấy lập trường điều hành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới của giới chức vẫn tương tự 2025. Theo đó, chính sách tiền tệ có khả năng vẫn mang tính hỗ trợ, với trọng tâm là các lĩnh vực "kinh tế mới" như trí tuệ nhân tạo (AI) và các ngành liên quan, thông qua chi phí tài chính thấp hơn và hỗ trợ tín dụng có mục tiêu, thay vì kích thích trên diện rộng.

Chuyên gia Ho Woei Chen của UOB cho rằng động lực tăng trưởng chính của năm nay vẫn là sản xuất - xuất khẩu, vốn đang đối diện biến số bất ổn toàn cầu. "Tiêu dùng đang tụt hậu và bị kìm hãm bởi lĩnh vực bất động sản. Vì vậy, việc thúc đẩy lĩnh vực này trong ngắn hạn sẽ không dễ dàng", ông nói.

Đồng quan điểm, Sheana Yue, nhà kinh tế cấp cao tại Oxford Economics cho rằng phải đến cuối thập kỷ này thì chi tiêu tiêu dùng mới mạnh lên đáng kể. "Các động lực tăng trưởng chính trong năm 2026 và 2027 có thể sẽ tiếp tục là đầu tư vào sản xuất và nhu cầu bên ngoài", bà dự báo.

Phiên An (theo Reuters, Xinhua, Bloomberg)