Nên làm hợp đồng tặng cho hay lập di chúc để lại tài sản cho con?

Hai hình thức tặng cho con tài sản và lập di chúc đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng. Tùy thuộc vào mục đích, điều kiện về sức khỏe, mối quan hệ tình cảm của các bên và những yếu tố khác mà chị có thể lựa chọn tặng cho con tài sản hoặc lập di chúc cho phù hợp với hoàn cảnh của chị và con. Cụ thể như sau:

1. Đối với trường hợp chị lập di chúc để lại toàn bộ tài sản cho con trai riêng. Nếu lúc chị chết mà cha, mẹ, chồng của chị còn sống thì họ vẫn được hưởng một phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật (khoản 1 Điều 644 Bộ luật Dân sự năm 2015). Sau khi trừ khoản này, phần di sản còn lại mới thuộc về con trai riêng của chị theo đúng nội dung di chúc chị đã lập.

Đối với hình thức này, có ưu điểm là tài sản vẫn là của chị cho đến khi chị chết. Chị hoàn toàn có quyền thay đổi nội dung di chúc bất kỳ lúc nào (ví dụ: có thể điều chỉnh tỷ lệ hưởng tài sản thừa kế cho những người khác - người quan tâm, yêu thương, chăm sóc chị lúc ốm đau, bệnh tật...). Nhược điểm của hình thức này là không phải lúc nào con trai riêng của chị cũng được hưởng toàn bộ tài sản của chị nếu thời điểm chị chết mà cha, mẹ, chồng của chị còn sống.

2. Đối với trường hợp chị tặng cho tài sản cho con trai riêng. Khi đó, khối tài sản con trai riêng chị nhận được sẽ trở thành tài sản của con trai riêng.

Đối với hình thức này, có ưu điểm là tài sản được chuyển giao ngay cho con trai riêng, pháp luật không bắt buộc chị phải giữ lại hay dành một phần tài sản để tặng cho cha, mẹ hoặc chồng. Tuy nhiên, nó tồn tại một số nhược điểm sau đây:

- Phạm vi tặng cho chỉ được giới hạn trong phần tài sản hiện có (không bao gồm phần tài sản hình thành trong tương lai).

- Khi đã tặng cho con trai riêng tài sản thì chị không thể đòi lại để tặng cho người khác, trừ trường hợp tặng cho có điều kiện mà con trai riêng sau khi nhận tài sản vi phạm điều kiện mà hai bên thỏa thuận trước đó.

Lưu ý: Thực tiễn, nhiều cha mẹ muốn tặng cho con toàn bộ tài sản của mình khi còn sống nhưng lại lo lắng sau khi nhận tài sản thì con bất hiếu (không chăm sóc, nuôi dưỡng cha mẹ lúc già yếu) nên họ quyết định tặng cho tài sản có điều kiện.

Theo khoản 3 Điều 462 Bộ luật Dân sự năm 2015, trường hợp phải thực hiện nghĩa vụ sau khi tặng cho mà bên được tặng cho không thực hiện thì bên tặng cho có quyền đòi lại tài sản và yêu cầu bồi thường thiệt hại.

Như vậy, nếu cha mẹ tặng cho con tài sản với mục đích để phụng dưỡng mình nhưng con bất hiếu, không chăm sóc thì cha mẹ được quyền đòi lại phần tài sản đã cho. Tuy nhiên, cần phải đáp ứng đủ điều kiện sau:

- Hợp đồng tặng cho tài sản giữa cha mẹ với con là hợp đồng tặng cho tài sản có điều kiện theo Điều 462 Bộ luật Dân sự năm 2015 (trong hợp đồng tặng cho tài sản thể hiện rõ nội dung bên được tặng cho phải có nghĩa vụ phụng dưỡng cha mẹ).

- Sau khi được tặng cho tài sản, con không thực hiện nghĩa vụ phụng dưỡng cha mẹ đúng với hợp đồng tặng cho.

Ngoài việc trả lại phần tài sản đã nhận, người con còn phải bồi thường thiệt hại cho cha mẹ do việc vi phạm nghĩa vụ của hợp đồng tặng cho tài sản có điều kiện (nếu có).

Luật sư Phạm Thanh Hữu
Đoàn luật sư TP HCM

>>Quay lại