Rạp phim Việt 3 ngày Tết thu 180 tỷ đồng vì khán giả 'ở nhà chẳng biết làm gì'

Tôi đã ngồi trong một rạp chiếu đông nghịt người tối mồng hai Tết. Xung quanh tôi là những gia đình ba thế hệ, những nhóm bạn trẻ, những cặp vợ chồng trẻ dắt theo con nhỏ.

Sau đó, một thống kê cho biết ba ngày Tết, các phòng vé chạm mốc hơn 180 tỷ đồng. Với doanh thu này, tôi nghĩ đủ khiến bất kỳ nhà sản xuất nào cũng phải suy nghĩ nghiêm túc về tương lai của ngành.

Có thời, nhắc đến phim Việt dịp Tết là người ta dè dặt. Họ sợ bị "lừa" bởi những kịch bản hời hợt, những mảng miếng hài dễ dãi. Vì thế, suy ngẫm về tương lai điện ảnh Việt, tôi không thể dừng lại ở sự phấn khởi qua doanh thu.

Câu hỏi cần đặt ra là: Chúng ta đang chứng kiến sự trưởng thành thực sự của điện ảnh Việt, hay chỉ đang hưởng lợi từ hoàn cảnh? Khi các lựa chọn giải trí còn hạn chế, khi sân khấu, triển lãm, hoạt động văn hóa công cộng chưa đủ hấp dẫn, rạp chiếu phim nghiễm nhiên trở thành điểm đến hợp lý nhất. Trong bức tranh ấy, doanh thu cao chưa chắc đã đồng nghĩa với chất lượng vượt trội.

Điện ảnh lớn lên không chỉ bằng số vé bán ra, mà bằng những bộ phim có khả năng ở lại trong tâm trí khán giả sau khi ánh đèn bật sáng. Một nền điện ảnh trưởng thành phải tạo ra những tác phẩm khiến người xem suy nghĩ, tranh luận, thậm chí day dứt.

Tôi hiểu rõ cơ chế của phim Tết: nhịp nhanh, tiết tấu dồn dập, câu thoại duyên, tình huống gây cười liên tiếp. Đó là lựa chọn có tính toán. Dịp đầu năm, khán giả không tìm đến triết lý nặng nề; họ cần nhẹ nhàng, cần xả hơi.

Các tình huống được dàn dựng gọn gàng, cảm xúc được "thiết kế" đúng liều lượng. Nhưng khi đèn bật sáng, tôi bước ra khỏi rạp với một cảm giác rất rõ: mình vừa tiêu thụ một sản phẩm giải trí, chứ chưa chạm vào một tác phẩm điện ảnh theo nghĩa sâu hơn. Không có cảnh nào khiến tôi lặng đi. Không có câu thoại nào buộc tôi phải nhẩm lại vào sáng hôm sau.

Ở góc độ chuyên môn, điều đó không đáng trách. Phim Tết nhiều năm qua đã định hình như một "món ăn theo mùa": vui, nhanh, dễ tiêu hóa. Nó đáp ứng đúng nhu cầu thị trường và thị trường phản hồi bằng doanh thu đông nghịt. Nhưng ở góc độ người xem - và là một người từng xem đủ loại phim, từ thương mại đến nghệ thuật - tôi vẫn thấy thiếu một điều gì đó bền lâu hơn tiếng cười. Điện ảnh, nếu chỉ dừng ở việc giúp ta quên đi hai tiếng đồng hồ, thì mới hoàn thành một nửa sứ mệnh.

Nhưng những người làm nghề, những người yêu điện ảnh - chỉ bằng lòng với điều đó, thì sẽ rất phí. Khán giả Việt không hề dễ tính như ta tưởng. Họ cười đó, nhưng họ cũng khao khát được chạm đến điều gì sâu hơn, thật hơn. Họ sẵn sàng ở lại với một cảnh phim làm mình nghẹn lời, sẵn sàng nhắc đi nhắc lại một câu thoại nếu nó nói đúng nỗi niềm của họ. Câu hỏi không phải là "khán giả có cần chiều sâu không", mà là "chúng ta có dám trao cho họ chiều sâu không".

Tôi bước ra khỏi rạp hôm ấy, hòa vào dòng người vẫn còn rôm rả bàn tán. Tôi không tiếc hai tiếng đã bỏ ra. Nhưng tôi tự hỏi nếu một bộ phim Tết vừa khiến người ta cười, vừa khiến họ lặng đi trong một khoảnh khắc rất nhỏ - chỉ một khoảnh khắc thôi - thì sức sống của nó sẽ khác đến thế nào? Điện ảnh có quyền giải trí, nhưng cũng có khả năng chữa lành, kết nối, thậm chí thay đổi cách ta nhìn về gia đình, về cô đơn, về chính mình trong những ngày đầu năm.

Có lẽ, Tết này bạn cũng sẽ vào rạp. Hãy cứ cười, cứ tận hưởng. Nhưng sau khi đèn bật sáng, thử tự hỏi bộ phim vừa xem có để lại trong bạn một suy nghĩ nào không?

Nếu có, hãy nói về nó. Nếu không, hãy đòi hỏi nhiều hơn ở những mùa phim sau. Bởi khi khán giả bắt đầu mong chờ những tác phẩm vừa vui vừa sâu, điện ảnh mới thực sự lớn lên. Và biết đâu, một mùa Tết nào đó, ta sẽ bước ra khỏi rạp không chỉ với tiếng cười còn vương trên môi, mà còn với một điều gì đó ấm áp ở lại trong lòng.

Nếu chúng ta chỉ dừng ở mức độ "vui vẻ, giải trí giây lát", thì thành công thương mại hôm nay rất dễ trở thành cái trần vô hình cho ngày mai. Khán giả Việt đã sẵn sàng mở ví, đã cho điện ảnh nội địa một cơ hội lớn hơn bao giờ hết.

Điều còn lại phụ thuộc vào chính những người làm nghề: có dám bước thêm một bước, đào sâu hơn một lớp, chấp nhận mạo hiểm hơn một chút để tạo nên giá trị bền vững hay không.

Vũ Thị Minh Huyền