'Uống nước biển giải khát' khi vay nóng 50 triệu tiêu Tết

Lúc tôi còn nhỏ, nhà đông con, ít đất sản xuất nên rất thiếu thốn. Nhưng mỗi dịp Tết đến, anh em chúng tôi chưa bao giờ thiếu ăn, thiếu mặc. Gì thì gì, mẹ tôi trước Tết vài tháng đã tính toán con heo, bầy gà, rồi sau đó là luống rau... thứ để nhà ăn, thứ mang bán để lấy tiền sắm Tết.

Nói chung không bằng nhà người nhưng tươm tất.

Một năm, bố tôi không biết ở đâu về định đòi sắm cái tivi trắng đen để ăn Tết, mẹ tôi khuyên ngăn, bố tôi đòi đi vay tiền. Nhưng sau vài ngày nghe mẹ phân tích hơn thiệt, bố tôi đã thôi ý định đó.

Bây giờ, khi đã có con có tuổi và làm chủ gia đình, tôi vẫn giữ một thái độ như vậy với Tết: Gọn nhẹ, tươm tất, không cầu kỳ. Năm nào làm ăn khá thì nới tay một chút, không thì thôi. Có năm công ty không có thưởng, gia đình tôi vẫn vượt qua cái Tết nhẹ nhàng, không thiếu thốn nhưng cũng không phô trương.

Vì thế, tôi thực sự ngạc nhiên khi vừa biết một người quen hỏi vay nóng 50 triệu đồng, mỗi nơi một ít, để mua sắm Tết thả ga. Tôi tưởng tượng ra cảnh ba ngày Tết trôi qua rộn ràng, hình ảnh đăng đầy mạng xã hội. Nhưng mùng 6 đi làm lại là những cuộc điện thoại nhắc nợ.

Tôi không phản đối chuyện chi tiêu cho gia đình. Cả năm làm việc vất vả, ai cũng muốn một cái Tết đủ đầy. Vấn đề nằm ở chỗ đủ đầy trong khả năng của mình hay đủ đầy bằng tiền của người khác?

Nhiều người nói họ "sợ Tết" vì áp lực chi tiêu. Nhưng áp lực đó đến từ đâu? Từ phong tục truyền thống, hay từ sự so đo âm thầm giữa người với người? Tết xưa nhà nghèo vẫn có bánh chưng, có nồi thịt kho, có mâm cơm cúng ông bà. Nay thu nhập cao hơn, hàng hóa phong phú hơn, vì sao lại thấy thiếu?

Nếu cả năm làm việc mà không để dành nổi vài triệu cho dịp quan trọng nhất năm, đó là một tín hiệu cần xem lại cách quản lý tài chính. Có thể thu nhập chưa đủ, có thể chi tiêu đang vượt quá khả năng. Nhưng vay nóng lãi cao để giữ thể diện thì không phải giải pháp, mà là cách trì hoãn vấn đề.

Vay nóng 50 triệu để tiêu Tết, thực chất là chuyển niềm vui của ba ngày đầu năm thành gánh nặng của 11 tháng sau. Lãi mẹ đẻ lãi con. Mỗi tháng phải trích tiền trả nợ, bữa cơm thường ngày vì thế cũng kém vui. Áp lực tài chính len lỏi vào từng quyết định chi tiêu nhỏ. Đến cuối năm, khoản nợ chưa dứt, lại thêm một cái Tết mới. Vòng luẩn quẩn cứ thế lặp lại.

Người ta thường nói đầu năm phải vui vẻ. Nhưng một năm mới bắt đầu bằng khoản nợ lãi cao liệu có thực sự vui? Cảm giác hãnh diện khi sắm sửa đủ đầy liệu kéo dài được bao lâu?

Tâm lý một năm có một lần, chính vì một năm chỉ có một lần, nó càng cần sự chuẩn bị. Tết không đến bất ngờ. Ở góc độ tài chính cá nhân, Tết là một khoản chi định kỳ. Mà đã là khoản chi định kỳ thì phải được đưa vào kế hoạch từ sớm. Mỗi tháng để dành một ít, dù chỉ vài trăm nghìn, thì đến cuối năm cũng có một khoản tương đối.

Vay nóng 50 triệu tiêu Tết khác nào uống nước biển giải khát. Lúc đầu có thể thấy đỡ khát, nhưng càng uống càng khát hơn.

Tâm Nguyễn