Vàng cưới được chia thế nào sau ly hôn?

Liên quan trường hợp độc giả Hoài (30 tuổi) tìm đến luật sư nhờ tư vấn trong vụ ly hôn và kiên quyết không chia 10 lượng vàng cưới cho chồng vì cho rằng đây là tài sản riêng, 87% độc giả VnExpress tham gia khảo sát (3.472/4.000 biểu quyết) cho rằng tòa có thể xác định đây là tài sản chung.

Nêu quan điểm về tình huống này, thạc sĩ, luật sư Đặng Thị Thúy Huyền (Công ty Luật HPL) cho rằng quan điểm của chị Hoài "có lý" một phần nhưng chưa đủ có cơ sở thuyết phục.

Luật sư Huyền phân tích, mốc xác lập quan hệ hôn nhân là thời điểm đăng ký kết hôn, không phải thời điểm tổ chức lễ cưới. Theo khoản 1 Điều 9 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định quan hệ vợ chồng chỉ được pháp luật công nhận kể từ thời điểm nam, nữ đăng ký kết hôn tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Việc hai bên đã tổ chức lễ cưới trước đó chỉ mang ý nghĩa về mặt phong tục, tập quán, không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ của vợ chồng theo pháp luật. Chị Hoài và người chồng tổ chức lễ cưới vào tháng 3/2020 nhưng sau đó ba tháng mới đăng ký kết hôn. Như vậy, tại thời điểm được hai bên gia đình trao 10 lượng vàng trong lễ cưới về mặt pháp lý hai người chưa phải là vợ chồng.

Về nguyên tắc xác định tài sản riêng, tài sản chung của vợ chồng, theo quy định tại Điều 43 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định tài sản riêng của vợ, chồng bao gồm: "Tài sản mà mỗi người có trước khi kết hôn; tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân;...". Như vậy, về mặt nguyên tắc, nếu một cá nhân được xác lập quyền sở hữu đối với tài sản trước khi đăng ký kết hôn thì tài sản đó thuộc sở hữu riêng của người đó, trừ trường hợp có căn cứ chứng minh việc tặng cho là cho chung.

Đối với tài sản tranh chấp là vàng cưới, pháp luật hiện hành không có quy định mặc nhiên coi đây là tài sản chung của cả hai vợ chồng. Trong thực tiễn xét xử, tòa án thường xem xét một cách toàn diện các tình tiết của việc tặng cho để làm rõ ý chí thực sự của người tặng, thông qua các căn cứ như: lời nói trực tiếp tại thời điểm trao vàng; người được hướng tới khi trao tặng (cho riêng cô dâu hay cho cả hai người); cách thức trao vàng; bối cảnh của việc tặng cho; lời khai của những người trực tiếp trao vàng, cũng như hình ảnh, video ghi nhận diễn biến lễ cưới.

Cách tiếp cận này cũng phù hợp với thực tiễn xét xử thể hiện tại bản án hôn nhân và gia đình sơ thẩm số 07/2022 ngày 9/3/2022 của TAND Thị xã Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang. Trong đó, tòa án đã căn cứ tổng hợp các tình tiết về lời nói, cách thức và bối cảnh trao tặng để xác định ý chí của bên cho vàng, làm cơ sở phân định tài sản chung, tài sản riêng khi giải quyết ly hôn.

Trong vụ việc của chị Hoài, người chồng cho rằng số vàng được trao trong lễ cưới là quà mừng dành cho cả hai vợ chồng và đã cung cấp hình ảnh, video đám cưới cùng lời khai của người thân để chứng minh cho lập luận của mình. Ngược lại, chị Hoài khẳng định khi trao vàng, phía gia đình hai bên đều thể hiện rõ đây là quà tặng dành cho cô dâu.

Chính vì vậy, bản chất tranh chấp không nằm ở việc tài sản được hình thành trước hay sau khi đăng ký kết hôn, mà nằm ở câu hỏi cốt lõi số vàng này được tặng cho riêng chị Hoài hay được tặng cho cả hai người.

Nếu tòa án xác định các bên tặng cho thể hiện ý chí tặng cho riêng chị Hoài, thì số vàng này được xác định là tài sản riêng của chị, không phải chia khi ly hôn. Ngược lại, nếu tòa án có căn cứ cho rằng số vàng được trao với mục đích tặng cho chung nhằm mục đích tạo lập tài sản cho cuộc sống hôn nhân của cả hai, thì dù việc trao tặng diễn ra trước thời điểm đăng ký kết hôn, số vàng này vẫn được xem là tài sản chung của hai người và phải được xem xét phân chia khi giải quyết ly hôn.

Do đó, trong trường hợp này nếu chị Hoài không chứng minh được ý chí tặng cho riêng từ phía gia đình hai bên, thì lập luận "chưa đăng ký kết hôn nên vàng đương nhiên là tài sản riêng" sẽ không đủ sức thuyết phục và khả năng cao tòa án sẽ xác định số vàng cưới là tài sản chung để thực hiện việc chia theo quy định khi ly hôn.

Bình Nguyên