Vì sao La Masia không còn sản sinh trung phong giỏi?

Trong chiến thắng 3-0 trước Mallorca tại La Liga cuối tuần trước, bảy cầu thủ đá chính của Barca trưởng thành từ La Masia. Ở hàng thủ có Alejandro Balde, Pau Cubarsi và Eric Garcia. Tuyến giữa gồm Marc Casado, Dani Olmo và Fermin Lopez. Trên hàng công, Lamine Yamal ghi bàn, đánh dấu cột mốc hơn 10.000 phút thi đấu cho đội một kể từ khi ra mắt năm 15 tuổi tháng 4/2023.

Hai cầu thủ khác từ học viện là Marc Bernal và Tommy Marques vào sân từ ghế dự bị, trong đó Marques chơi trận ra mắt đội một. Kể từ khi Hansi Flick được bổ nhiệm tháng 5/2024, đã có tám cầu thủ tốt nghiệp học viện được đôn lên đội một.

La Masia được coi là học viện thành công nhất thế giới. Tuy nhiên, hệ thống này có một điểm hạn chế rõ rệt, hiếm khi sản sinh trung phong cho đội một.

Trung phong gần nhất từ học viện có thời gian đáng kể ở đội một là Bojan Krkic. Ra mắt năm 2007 ở tuổi 17, Bojan chơi 163 trận và ghi 41 bàn trong bốn mùa giải. Tuy nhiên, hai phần ba số lần ra sân của anh là trong vai trò tiền đạo cánh. Bojan không ổn định được vị trí và bị bán cho Roma năm 2011 khi mới 20 tuổi.

Một trường hợp khác là Marc Guiu. Tháng 10/2023, anh dự bị vào sân ở tuổi 17 trong trận gặp Athletic Bilbao và ghi bàn sau đó 23 giây. Dù vậy, cuối mùa giải đó, Guiu chuyển sang Chelsea để tìm kiếm thời gian thi đấu nhiều hơn.

Trung phong số một hiện tại của Barca là Robert Lewandowski sẽ tròn 38 tuổi vào tháng 8 tới. Hợp đồng của anh hết hạn cuối tháng 6 và chưa có dấu hiệu gia hạn. Ferran Torres, 25 tuổi, có thể đá trung phong nhưng vị trí tự nhiên là tiền đạo cánh. Hai cầu thủ này đều không trưởng thành từ La Masia.

Trước khi Lewandowski gia nhập hè 2022, những trung phong nổi bật của Barca gồm Luis Suarez, David Villa, Samuel Eto'o, Patrick Kluivert, Ronaldo Nazario và Romario. Điểm chung của họ là đều không được đào tạo tại La Masia.

Có hai nguyên nhân chính giải thích chuyện La Masia khan hiếm trung phong giỏi. Thứ nhất là mô hình đào tạo đặc thù của Barca. Các HLV trẻ tại La Masia dạy cầu thủ chơi theo cách rất cụ thể, yêu cầu kỹ thuật cao, sáng tạo và nhận thức vị trí tốt. Điều này áp dụng cho mọi vị trí, từ thủ môn đến tiền đạo.

Jean Marie Dongou, gia nhập La Masia năm 2008 ở tuổi 13, từng chơi ở vị trí trung phong và ba lần khoác áo đội một mùa 2013-2014 dưới thời HLV Gerardo Martino. Anh cho biết tại Barca, mọi cầu thủ phải phối hợp tốt trong không gian hẹp. Ngay cả thủ môn cũng phải xử lý bóng bằng chân tốt, nên yêu cầu với tiền đạo càng cao hơn. Các buổi tập thường diễn ra trong không gian chật hẹp và các trận đấu ở cấp trẻ cũng được thiết kế theo định hướng đó.

Theo Giám đốc học viện giai đoạn 2014-2021 Jordi Roura, việc quá chú trọng những phẩm chất phù hợp với "DNA Barca" đôi khi khiến một số yếu tố khác bị xem nhẹ. Ông kể rằng mỗi khi xuất hiện một tiền đạo trung tâm nổi bật ở học viện, ban huấn luyện thường nhận được nhận xét kiểu "cậu ấy chỉ biết ghi bàn". Roura cho rằng ghi bàn là yếu tố quan trọng nhất, nhưng đôi khi lại bị đánh giá không đủ nếu cầu thủ không đáp ứng toàn bộ tiêu chí kỹ thuật và liên kết lối chơi ở Barca.

Roura nói tại Barca, họ tìm kiếm mẫu tiền đạo có thể tham gia phối hợp, lùi xuống nhận bóng, duy trì nhịp tấn công và chơi tốt trong thế quay lưng về phía cầu môn. Tiền đạo phải ghi bàn, nhưng cũng cần khởi đầu nhịp gây áp lực và đảm bảo tính liên tục trong lối chơi. Ở môi trường này, mẫu "số 9" điển hình ở các đội khác đôi khi sẽ phải đá như "số 9 ảo".

Ở cấp độ trẻ, trách nhiệm ghi bàn thường thuộc về nhóm tấn công, tạo ra những cầu thủ đa năng hơn. Tuy nhiên, điều đó có thể dẫn tới việc thiếu mẫu tiền đạo chuyên ghi bàn khi lên đội một. Một số cầu thủ từng xuất phát là trung phong tại La Masia sau đó được chuyển sang vị trí khác, như Dani Olmo. Cầu thủ 27 tuổi hiện chơi tiền vệ công hoặc tiền đạo cánh.

Nguyên nhân thứ hai là đặc thù vị trí. Roura mô tả tiền đạo là vị trí "được ăn cả, ngã về không". Dongou thì cho rằng Barca không kiên nhẫn với tiền đạo. Một tiền vệ có thể vào sân 30, 40 phút mỗi trận để hòa nhập dần, còn tiền đạo phải tạo ra tác động ngay. Khi được trao cơ hội, họ cần ghi bàn lập tức.

Dongou thừa nhận sau khi ra mắt đội một, anh nghĩ bản thân đã đạt được mục tiêu. Nhưng rất khó trụ lại ở đội một của Barca. Khi đó, anh phải cạnh tranh suất thi đấu, vì Lionel Messi thường xuyên đá "số 9 ảo", và đôi khi Alexis Sanchez đảm nhận vai trò này. Barca không có trung phong cố định, trước khi Suarez đến tháng 7/2014.

Dongou kể thêm khi Luis Enrique tiếp quản đội bóng năm 2014, anh không tận dụng được cơ hội trong giai đoạn tiền mùa giải vì gặp vấn đề thể lực, bị đồng đội vượt lên trong thứ tự ưu tiên. Tiền đạo người Cameroon thừa nhận đã mắc sai lầm khi phản ứng tiêu cực và từ chối tập cùng đội một vì thất vọng.

Sau ba lần dự bị vào sân trong các trận La Liga, Cup Nhà vua và Champions League từ tháng 12/2013 đến tháng 1/2014, Dongou không chơi thêm trận nào cho đội một. Anh rời CLB năm 2016, gia nhập Real Zaragoza và sau đó thi đấu ở giải hạng hai Tây Ban Nha cũng như các CLB tại Phần Lan, Hy Lạp và Nhật Bản.

Trong trận đấu ngày 25/11/2012, có 10 cầu thủ trưởng thành từ La Masia đá chính cho Barca gặp Levante. Khi Dani Alves chấn thương và rời sân, Martin Montoya vào thay, tạo thành đội hình toàn cầu thủ La Masia trên sân. Đây là thông số hiếm có với bất kỳ CLB hàng đầu nào tại châu Âu.

Gần đây, sự nổi lên của Cubarsi, Fermin, Gavi và đặc biệt là Yamal tiếp tục đưa La Masia trở thành tâm điểm. Flick cũng trao cơ hội cho Bernal, Marques, Sergi Dominguez, Andres Cuenca, Toni Fernandez, Dani Rodriguez, Jofre Torrents và Dro Fernandez - tiền vệ đã chuyển sang PSG tháng trước.

Trung phong được đánh giá cao nhất tại học viện hiện nay là Oscar Gistau, sắp bước sang tuổi 18. Tuy nhiên, khi tìm người thay Lewandowski, phương án khả dĩ nhất vẫn là chiêu mộ một tiền đạo đã được kiểm chứng ở cấp độ cao, phù hợp lối chơi và có thể ghi bàn ngay lập tức.

Theo lời Dongou, trong những giai đoạn khó khăn, La Masia thường là điểm tựa của CLB. Tuy nhiên ở vị trí trung phong, Barca chủ yếu tìm lời giải từ thị trường chuyển nhượng, thay vì từ chính học viện của họ.

Hoàng An (theo Athletic)