Xung đột Mỹ - Iran đe dọa chuỗi cung ứng dược phẩm toàn cầu

Xung đột leo thang tại Trung Đông đang làm gián đoạn nghiêm trọng dòng chảy dược phẩm thiết yếu vào khu vực vùng Vịnh, đe dọa nguồn cung thuốc ung thư và các liệu pháp đòi hỏi bảo quản lạnh khắt khe, theo Reuters ngày 16/3.

Hai tuần trước, các cuộc tấn công qua lại giữa Mỹ, Israel và Iran đã làm tê liệt nhiều trung tâm trung chuyển hàng không chủ chốt và buộc các hãng tàu đóng cửa hàng loạt tuyến hàng hải huyết mạch. Để duy trì nguồn cung từ thực phẩm, dầu mỏ đến thuốc men, các doanh nghiệp logistics lập tức tìm lộ trình bay thay thế hoặc chuyển sang vận tải đường bộ.

Các hãng dược phương Tây hiện chật vật tìm đường vòng, đưa hàng đến sân bay Jeddah, Riyadh (Arab Saudi), Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ) hoặc Oman, sau đó dùng xe tải chở vào vùng Vịnh. Các "cửa ngõ" logistics khổng lồ như Dubai, Abu Dhabi và Doha vẫn ngừng hoạt động sau các cuộc tập kích của Iran. Việc đổi lộ trình bay ngốn thêm thời gian, đẩy chi phí nhiên liệu lên cao và đòi hỏi doanh nghiệp sử dụng lượng lớn đá khô để duy trì nhiệt độ bảo vệ thuốc.

Ông Wouter Dewulf, giáo sư trường Quản lý Antwerp (Bỉ), cảnh báo hơn 20% lượng hàng hóa hàng không toàn cầu - phương thức chở thuốc cấp cứu và vaccine chủ đạo - đang đối diện rủi ro đứt gãy. Đáng lo ngại nhất là nhóm thuốc điều trị ung thư và các liệu pháp yêu cầu bảo quản lạnh khắt khe. Chuyên gia Prashant Yadav từ Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR) nhận định lượng dự trữ các loại thuốc đắt tiền, nhạy cảm với nhiệt độ chỉ đủ đáp ứng nhu cầu trong khoảng ba tháng. Việc cung ứng chậm trễ buộc bệnh nhân ung thư phải bắt đầu lại toàn bộ liệu trình hoặc chấp nhận rủi ro bệnh tình diễn biến xấu.

Không chỉ thiếu hụt thành phẩm, chuỗi cung ứng còn đối mặt nguy cơ cạn kiệt vật tư phụ trợ. Chuyên gia David Weeks từ Moody’s cho biết đôi khi nút thắt đơn giản nằm ở chiếc nút cao su nhỏ trên lọ thuốc, vật dụng không thể thiếu để rút dược chất, hoặc các loại nhựa làm túi truyền dịch.

Tại Anh, Hiệp hội Dược phẩm Độc lập (IPA) hối thúc chính phủ cấm xuất khẩu và đầu cơ 150 loại thuốc khan hiếm nhất, đồng thời cử đặc sứ điều tiết nguồn cung. Bộ Y tế và Chăm sóc Xã hội Anh lập tức phản hồi rằng họ đang tăng cường rót vốn vào ngành sản xuất dược phẩm nội địa và chuẩn bị sẵn quy trình sử dụng thuốc thay thế nhằm bảo vệ bệnh nhân.

Trong khi đó, Mỹ phụ thuộc vào Ấn Độ cho gần 47% lượng thuốc gốc. Ngược lại, Ấn Độ lại dựa vào eo biển Hormuz để nhập khẩu 40% dầu thô - nguyên liệu nền tảng cho ngành hóa dầu sản xuất dược phẩm, điển hình như thuốc giảm đau Acetaminophen. Ông Rohit Tripathi, Phó Chủ tịch RELEX Solutions, phân tích rằng dù người Mỹ không mua thuốc trực tiếp từ vùng Vịnh, họ vẫn chịu tác động ở điểm cuối chuỗi cung ứng.

Khi chi phí vận tải hàng không từ Ấn Độ tăng vọt 200-350%, các hãng dược khó giữ nguyên giá bán. Đa số nhà sản xuất và phân phối hiện duy trì mức dự trữ đệm từ 30 đến 60 ngày. Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo nếu giới chức trách không sớm giải quyết tình trạng gián đoạn, các nhà thuốc sẽ bộc lộ rõ tình trạng khan hiếm thuốc tiểu đường, huyết áp, kháng sinh và vật tư y tế trong vòng 4 đến 6 tuần tới.

Bình Minh (Theo Reuters, Telegraph, CNBC)